powrt

Projekt z dnia 3 kwietnia 2006 r. Ustawa

z dnia                               2006 r.

o Narodowym Instytucie Wychowania

Majc na wzgldzie obowizek pastwa dziaania na rzecz:

-         wspierania rodziny i szkoy w realizacji misji wychowania dzieci i modziey,

-         propagowania    wychowania    rozumianego    jako    ksztatowanie    postaw
i zachowa    modego    pokolenia,    przygotowujce   do    odpowiedzialnego
penienia  rl  rodzinnych  i  spoecznych,  z  poszanowaniem  uniwersalnych
wartoci ludzkich,

-         ksztatowania   i    umacniania   cnt   obywatelskich,   a   zwaszcza   postaw
patriotycznych, wyrastajcych z polskiej tradycji,

stanowi si, co nastpuje:

Art. 1.

1.  Tworzy si Narodowy Instytut Wychowania, zwany dalej Instytutem".

2.             Siedzib Instytutu jest miasto stoeczne Warszawa.

3.             Instytut jest finansowany z budetu pastwa, w ktrym wydatki Instytutu stanowi
odrbn cz.

Art. 2.

1.  Instytut   jest   pastwow  jednostk   organizacyjn   prowadzc  dziaalno
promocyjn   badawcz  i   opiniodawcz w   dziedzinie   wychowania   dzieci   i
modziey.

2.             Zadania Instytutu obejmujw szczeglnoci:
1) opracowywanie i upowszechnianie:

a) wiedzy na temat zasad tworzenia i ewaluacji programw wychowawczych dla instytucji prowadzcych statutow dziaalno w zakresie wychowania dzieci i modziey,


 

b) okresowych informacji o stanie wychowania, bdcych przedmiotem parlamentarnej i publicznej debaty, w tym wskazywanie zagroe i proponowanie rodkw zaradczych;

2)            inicjowanie i prowadzenie bada dotyczcych wychowania;

3)            inicjowanie i prowadzenie:

 

a)           debat publicznych dotyczcych wychowania,

b)           oglnopolskich akcji i programw o charakterze wychowawczym;

4)   promowanie:

a)    dorobku myli wychowawczej,

b)           wybitnych postaci jako powszechnie akceptowanych wzorcw osobowych,

c)            programw i metod ksztatowania postaw i zachowa dzieci i modziey;

5)   wspieranie:

a)           instytucji wspomagajcych wychowawcz funkcj rodziny,

b)           modzieowych     ruchw    i    organizacji    o    charakterze    spoeczno-
wychowawczym,       modzieowego      wolontariatu,       ruchu       liderw
m
odzieowych oraz samopomocy koleeskiej,

c)            instytucji ksztaccych i doskonalcych nauczycieli, wychowawcw i innych
pracownik
w pedagogicznych;

6)   obserwowanie i ocenianie, z punktu widzenia oddziaywania wychowawczego
na dzieci i m
odzie:

a)           treci przekazw medialnych,

b)           inicjatyw    kierowanych    do    dzieci    i    modziey    przez    organizacje,
stowarzyszenia i inne podmioty;

7)   wspprac:

a)            z organami administracji publicznej,  Rzecznikiem  Praw Obywatelskich,
Rzecznikiem Praw Dziecka, Krajow Rad Radiofonii i Telewizji oraz z
innymi instytucjami pastwowymi,

b)            z organizacjami pozarzdowymi, oraz z podmiotami, o ktrych mowa w art.
3  ust.  3  ustawy z dnia  24  kwietnia  2003  r.  o dziaalnoci  poytku
publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z pn. zm.1)),

c)             z organizacjami zajmujcymi si problematyk etyki mediw,

d)            z jednostkami naukowymi oraz osobami prowadzcymi badania naukowe,

e)            organizacjami    zajmujcymi    si   problematyk   wychowania   dzieci    i
m
odziey dziaajcymi w kraju i za granic


 

8) wystpowanie do waciwych organw o podjcie inicjatywy ustawodawczej lub o wydanie lub zmian innych aktw prawnych w zakresie dotyczcym wychowania dzieci i modziey.

3. Instytut wyraa opinie w sprawach projektw aktw prawnych dotyczcych

wychowania dzieci i modziey, w terminie nie duszym ni 30 dni od dnia

otrzymania projektu przedstawionego przez waciwy organ.

Art. 3.

Organami Instytutu s:

1)             Prezes Instytutu;

2)             Rada Instytutu.

Art. 4.

1.  Prezes Instytutu kieruje Instytutem i reprezentuje go na zewntrz.

2.             Prezes Instytutu okrela kierunki dziaania Instytutu.

3.             Prezes Instytutu w sprawowaniu swego urzdu jest niezaleny od organw
administracji pa
stwowej.

4.             Prezes Instytutu moe powoa nie wicej ni trzech swoich zastpcw.

5.             Na stanowisko zastpcy Prezesa Instytutu moe by powoany obywatel polski
wyrniajcy  si  wiedz i dowiadczeniem  w dziedzinie wychowania  dzieci
i modziey oraz autorytetem osobistym.

Art. 5.

1.  Prezesa Instytutu powouje Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, za zgod Senatu,
zwyk wikszoci gosw, na wniosek Marszaka Sejmu, Marszaka Senatu lub
grupy co najmniej 35 posw.

2.             Kadencja Prezesa Instytutu trwa 5 lat. Po upywie kadencji peni on obowizki do
czasu obj
cia stanowiska przez nowego Prezesa Instytutu.

3.             Ta sama osoba nie moe by Prezesem Instytutu duej ni przez dwie kolejne
kadencje.


 

Art. 6.

1.  Marszaek Sejmu, na wniosek Prezesa Instytutu, w drodze zarzdzenia, nadaje
Instytutowi statut.

2.             Statut okrela:

 

1)            szczegowy zakres dziaania Instytutu;

2)            organizacj wewntrzn Instytutu;

3)            formy realizacji zada Instytutu;

4)            szczegowe zadania organw Instytutu oraz tryb ich dziaania.

3.  Statut Instytutu jest ogaszany w Dzienniku Urzdowym Rzeczypospolitej Polskiej
Monitor Polski".

Art. 7.

1.  Na   stanowisko   Prezesa   Instytutu   moe   by   powoany   obywatel   polski
wyrniajcy si wiedz i  dowiadczeniem w dziedzinie wychowania dzieci
i modziey oraz autorytetem osobistym.

2.             Prezes Instytutu nie moe nalee do partii politycznej, zwizku zawodowego ani
prowadzi
dziaalnoci niedajcej si pogodzi z godnocijego urzdu.

3.             Prezes Instytutu nie moe wykonywa innych zaj zawodowych, z wyjtkiem
zatrudnienia w uczelni,  placwce Pastwowej Akademii  Nauk lub jednostce
badawczo-rozwojowej    na    stanowisku    profesora    zwyczajnego,    profesora
nadzwyczajnego, profesora lub docenta.

4.             Stanowiska Prezesa Instytutu nie mona czy z mandatem posa i senatora.

Art. 8.

1.    Sejm odwouje Prezesa Instytutu przed upywem kadencji, jeeli:

1)               zrzek si stanowiska;

2)               sta  si  trwale   niezdolny  do   penienia  obowizkw  z  powodu   choroby
stwierdzonej orzeczeniem lekarskim;

3)               zosta skazany prawomocnym wyrokiem sdu za przestpstwo umylne;

4)               nie wypenia  obowizkw okrelonych  w  ustawie  lub dziaa  na szkod
Instytutu;

5)               naruszy   przepisy   ustawy   z   dnia   21   sierpnia   1997   r.   o   ograniczeniu
prowadzenia   dziaalnoci   gospodarczej   przez   osoby   penice   funkcje
publiczne (Dz. U. Nr 106, poz. 679, z pn. zm.2)).

2.   Kadencja Prezesa Instytutu wygasa z chwiljego mierci.


 

3.  Sejm odwouje Prezesa Instytutu na wniosek Marszaka Sejmu lub grupy co najmniej 35 posw, zwyk wikszoci gosw.

Art. 9.

1.  Prezes Instytutu skada Sejmowi i Senatowi, raz w roku do dnia 31   maja,
informacj o dziaalnoci Instytutu.

2.             Informacja o dziaalnoci Instytutu jest podawana do wiadomoci publicznej.

Art. 10.

1.  W skad Rady Instytutu mog wchodzi obywatele polscy wyrniajcy si wiedz
i dowiadczeniem w dziedzinie wychowania dzieci i modziey oraz autorytetem
osobistym.

2.             W skad Rady Instytutu Prezes Instytutu powouje po dwie osoby wskazane przez:

 

1)             ministra waciwego do spraw owiaty i wychowania;

2)             ministra waciwego do spraw szkolnictwa wyszego;

3)             ministra waciwego do spraw zabezpieczenia spoecznego;

4)             Przewodniczcego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji;

5)             marszakw wojewdztw spord  przedstawicieli  organizacji  spoecznych,
ktre na terenie danego wojewdztwa prowadz statutow dziaalno na
rzecz dzieci i modziey.

 

3.             W skad Rady Instytutu Prezes Instytutu powouje ponadto dwie osoby spord
osb wskazanych
przez organizacje rodzicw.

4.             Czonkowie Rady Instytutu s powoywani na okres 3 lat, z tym e co ptora roku
nast
puje wymiana poowy skadu Rady Instytutu.

5.             Pracami Rady Instytutu kieruje przewodniczcy wybierany przez Rad Instytutu
spord  jej   czonkw w gosowaniu  tajnym,  zwyk wikszoci gosw w
obecno
ci co najmniej 2/3 czonkw. Rada Instytutu moe w czasie kadencji
dokona, w tym samym trybie, zmiany jej przewodniczcego.

6.             Nie mona peni funkcji czonka Rady Instytutu duej ni przez dwie kolejne
kadencje.

7.             Czonek Rady Instytutu peni swoj funkcj bez wynagrodzenia.

8.             Czonkom   Rady  Instytutu   przysuguje  zwrot  kosztw  podry  na  zasadach
okrelonych w przepisach wydanych na podstawie art. 77 5 2 Kodeksu pracy.


 

Art. 11.

1.    Prezes Instytutu moe odwoa czonka Rady Instytutu przed upywem kadencji
w przypadku:

1)            zoenia rezygnacji;

2)            nieuczestniczenia w pracach Rady Instytutu;

3)            choroby    uniemoliwiajcej    penienie    funkcji    czonka    Rady    Instytutu
stwierdzonej orzeczeniem lekarskim;

4)            skazania prawomocnym wyrokiem sdu za przestpstwo umylne.

2.   W przypadku odwoania lub mierci czonka Rady Instytutu  przed  upywem
kadencji, Prezes Instytutu powouje nowego czonka Rady Instytutu, na okres do
koca tej kadencji, w sposb wskazany zgodnie z art. 10 ust. 2 i 3.

Art. 12.

1.    Do zada Rady Instytutu naley opiniowanie:

1)             kierunkw dziaalnoci Instytutu;

2)             inicjatyw, opracowa i bada prowadzonych przez Instytut;

3)             rocznego planu dziaalnoci oraz rocznego planu finansowego Instytutu;

4)             informacji o dziaalnoci Instytutu oraz rocznego sprawozdania finansowego
Instytutu;

5)             projektw zmian w statucie Instytutu.

 

2.             Rada Instytutu moe przedstawia Prezesowi Instytutu stanowiska, opinie lub
wnioski we wszystkich sprawach dotyczcych wychowania dzieci i modziey.

3.             Posiedzenia Rady Instytutu zwouje jej przewodniczcy, w miar potrzeb, nie
rzadziej ni 3 razy w roku. Posiedzenia Rady Instytutu mog by zwoywane
rwnie na wniosek Prezesa Instytutu.

4.             Do udziau w posiedzeniach Rady Instytutu przewodniczcy Rady Instytutu moe
zaprasza
   specjalistw   zajmujcych   si   problematyk  wychowania   dzieci
i modziey.

5.             Rada   Instytutu   przedstawia  stanowiska,   opinie   i  wnioski  w  formie  uchwa
podejmowanych zwyk wikszoci gosw. W przypadku rwnej liczby gosw
decyduje gos przewodniczcego.


 

Art. 13.

Do pracownikw Instytutu stosuje si przepisy o pracownikach urzdw pastwowych.

Art. 14.

W ustawie z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osb zajmujcych kierownicze stanowiska pastwowe (Dz. U. Nr 20, poz. 101, z pn. zm.3)) w art. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

2) Marszaka Sejmu, Marszaka Senatu, Prezesa Rady Ministrw, wicemarszaka Sejmu, wicemarszaka Senatu, wiceprezesa Rady Ministrw, Prezesa Najwyszej Izby Kontroli, Prezesa Trybunau Konstytucyjnego, ministra, Prezesa Narodowego Banku Polskiego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Prezesa Instytutu Pamici Narodowej - Komisji cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Przewodniczcego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Pastwa, wiceprezesa Trybunau Konstytucyjnego, wiceprezesa Najwyszej Izby Kontroli, Szefa Kancelarii Sejmu, Szefa Kancelarii Senatu, zastpcy Szefa Kancelarii Sejmu, zastpcy Szefa Kancelarii Senatu, Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrw, Gwnego Inspektora Pracy, zastpcy Gwnego Inspektora Pracy, Kierownika Krajowego Biura Wyborczego, Prezesa Narodowego Instytutu Wychowania,".

Art. 15.

W ustawie z dnia 16 wrzenia 1982 r. o pracownikach urzdw pastwowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953, z pn. zm.4)) wprowadza si nastpujce zmiany:

1)      w art. 1 w ust. 1 dodaje si pkt 15 w brzmieniu:
15) Narodowym Instytucie Wychowania.";

2)      w art. 36 w ust. 5 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

1) Marszaku Sejmu - dla urzdnikw Kancelarii Sejmu, Pastwowej Inspekcji Pracy, Krajowego Biura Wyborczego, Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamici Narodowej - Komisji cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Narodowego Instytutu Wychowania,".


 

Art. 16.

W ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyszej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2001 r. Nr 85, poz. 937, z pn. zm.5)) w art. 4 ust. 1 i 2 otrzymuj brzmienie:

1. Najwysza Izba Kontroli kontroluje wykonanie budetu, gospodark finansow i majtkow Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Trybunau Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamici Narodowej - Komisji cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Krajowego Biura Wyborczego, Sdu Najwyszego, Naczelnego Sdu Administracyjnego, Pastwowej Inspekcji Pracy oraz Narodowego Instytutu Wychowania.

2. Na zlecenie Sejmu Najwysza Izba Kontroli przeprowadza kontrol dziaalnoci Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamici Narodowej - Komisji cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Pastwowej Inspekcji Pracy oraz Narodowego Instytutu Wychowania, tak jak dziaalnoci organw i jednostek, o ktrych mowa w art. 2 ust. 1.".

Art. 17.

W ustawie z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posa i senatora (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2199 z pn. zm.6)) art. 30 ust. 1 otrzymuje brzmienie: 1. W okresie wykonywania mandatu posowie i senatorowie nie mog wykonywa pracy na podstawie stosunku pracy: w Kancelarii Sejmu, w Kancelarii Senatu, w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w Biurze Trybunau Konstytucyjnego, w Najwyszej Izbie Kontroli, w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, w Biurze Rzecznika Praw Dziecka, w Biurze Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w Krajowym Biurze Wyborczym, w Pastwowej Inspekcji Pracy, w Narodowym Instytucie Wychowania, w administracji rzdowej i samorzdu terytorialnego - z wyjtkiem stosunku pracy z wyboru - oraz nie mog wykonywa pracy w charakterze sdziego i prokuratora, pracownika administracyjnego sdu i prokuratury, a take nie mog peni zawodowej suby wojskowej.".

8


 

Art. 18.

W ustawie z dnia 23 grudnia 1999 r. o ksztatowaniu wynagrodze w pastwowej sferze budetowej oraz o zmianie niektrych ustaw (Dz. U. Nr 110, poz. 1255, z pn. zm.7)) w art. 3 dodaje si pkt 5 w brzmieniu: 5) pracownikw Narodowego Instytutu Wychowania.".

Art. 19.

W ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 i Nr 169, poz. 1420 oraz z 2006 r. Nr 45, poz. 319) w art. 121 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

2. Minister Finansw wcza do projektu ustawy budetowej dochody i wydatki Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sdu Najwyszego, Trybunau Konstytucyjnego, Krajowej Rady Sdownictwa, sdownictwa powszechnego i administracyjnego, Najwyszej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Instytutu Pamici Narodowej - Komisji cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Krajowego Biura Wyborczego, Pastwowej Inspekcji Pracy oraz Narodowego Instytutu Wychowania.".

Art. 20.

1. Pierwsz Rad Instytutu Prezes Instytutu powouje w przecigu 6 miesicy od dnia
wej
cia w ycie ustawy.

2.        Poowa skadu pierwszej Rady Instytutu jest powoywana na okres czterech i p
roku.

Art. 21.

Ustawa wchodzi w ycie z dniem 1 stycznia 2007 r.


 

1)      Zmiany wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 116, poz.
1203 i Nr 210, poz. 2135 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1420, Nr 175, poz. 1462 i Nr 249, poz. 2104.

2)    Zmiany wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 113, poz. 715 i Nr 162, poz.
1126, z 1999 r. Nr 49, poz. 483, z 2000 r. Nr 26, poz. 306, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz.
1806, z 2003 r. Nr 137, poz. 1302. oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417.

3)    Zmiany wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U. z 1982 r. Nr 31, poz. 214, z 1985 r. Nr 22,
poz. 98 i Nr 50, poz. 262, z 1987 r. Nr 21, poz. 123, z 1989 r. Nr 34, poz. 178, z 1991 r. Nr 100, poz.
443, z 1993 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 34, poz. 163 i Nr 142, poz. 701, z 1996 r. Nr 73, poz. 350, Nr
89, poz. 402, Nr 106, poz. 496 i Nr 139, poz. 647, z 1997 r. Nr 75, poz. 469 i Nr 133, poz. 883, z 1998
r. Nr 155, poz. 1016 i Nr 160, poz. 1065, z 1999 r. Nr 110, poz. 1255, z 2000 r. Nr 6, poz. 69 i Nr 48,
poz. 552, z 2001 r. Nr 154, poz. 1784 i 1800, z 2002 r. Nr 214, poz. 1805 i Nr 240, poz. 2052, z 2003
r. Nr 45, poz. 391 i Nr 65, poz. 595 oraz z 2004 r. Nr 33, poz. 285, Nr 116, poz. 1202, Nr 210, poz.
2135 i Nr 281, poz. 2774 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417.

4)    Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz.
1071, Nr 123, poz. 1353 i Nr 128, poz. 1403, z 2002 r. Nr 1, poz. 18, Nr 153, poz. 1271 i Nr 240, poz.
2052, z 2003 r. Nr 228, poz. 2256, z 2005 r. Nr 10, poz. 71 i Nr 169, poz. 1417 oraz z 2006 r. Nr 45,
poz. 319.

5)    Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz.
1800, z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, z 2004 r. Nr 123, poz. 1291 oraz z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 14,
poz. 114 i Nr 169, poz. 1417.

6)    Zmiany wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U z 2004 r. Nr 116, poz. 1202 i Nr 210, poz.
2135 oraz z 2005 r. Nr 48, poz. 446 i Nr 169, poz. 1414.

7)    Zmiany wymienionej ustawy zostay ogoszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239, z 2001 r. Nr 85,
poz. 924, Nr 100, poz. 1080 i Nr 154, poz. 1784 i 1799, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 152, poz. 1267,
Nr 213, poz. 1802 i Nr 214, poz. 1805 oraz z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 i Nr 164, poz. 2104.

10


 

UZASADNIENIE

Powoanie Instytutu ma by jednym z przedsiwzi, ktrych celem jest przeamanie kryzysu wychowawczego w naszym kraju. Przedsiwzicie to bdzie odpowiedzi na istniejce potrzeby i zarazem swoistym znakiem czasu. Instytut powstanie w czasie, gdy podwaona jest prawda o czowieku i coraz bardziej zamazane s pojcia dobra i za, a na margines zepchnito takie wartoci jak patriotyzm i poczucie odpowiedzialnoci za dobro wsplne. Jeeli chcemy y w kraju, ktry ma przyszo, musimy podj zbiorowy wysiek, by odwrci si od metod wychowania, ktre powoduj stpienie wraliwoci modego pokolenia na dobro, pikno i prawd; musimy na nowo odkrywa odpowied na pytanie jak wychowa modzie na przyzwoitych ludzi.

Narodowy Instytut Wychowania bdzie now instytucj w naszym pastwie, niemajc swego precedensu. Ze wzgldu na potrzeb wszechstronnego podejcia do wychowania bdzie to instytucja o charakterze ponadresortowym". Kompleksowe podejcie do wychowania bdzie wyrniao Instytut na tle instytucji obecnie dziaajcych, ktre wychowanie traktuj zbyt jednostronnie albo marginalnie. Centralne instytucje edukacyjne podlege Ministrowi Edukacji i Nauki skupiaj si na ksztaceniu i doskonaleniu nauczycieli oraz na badaniach edukacyjnych zawajc temat wychowania do kontekstu owiatowego. Wychowanie jest poza tym jednym z wielu przedmiotw ich zainteresowania. Instytut nie bdzie take powiela zada ministra waciwego ds owiaty i wychowania, ktry koncentruje si na zadaniach legislacyjnych i sprawowania nadzoru pedagogicznego.

Instytut ma by jednoczenie instytucj autonomiczn dziaajca w oparciu o ustaw. Jego wysoki status odpowiadajcy randze problemu zostanie podkrelony przez podporzdkowanie go bezporednio Sejmowi RP.

Takie usytuowanie podkreli wszechstronne podejcie do wychowania jako zjawiska przekraczajcego odpowiedzialno jednego resortu, a nawet wielu resortw (oprcz owiaty i wychowania, take kultury, zdrowia, sportu, pomocy spoecznej, wymiaru sprawiedliwoci, obrony narodowej i innych). Wychowanie w wymiarze publicznym to

11


 

take odpowiedzialno stowarzysze rodzicw i innych grup obywateli, partnerw spoecznych, przedsibiorcw, w tym przede wszystkim dziaajcych w obszarze szybko rozwijajcych si rodkw nowoczesnej informacji i komunikacji oraz rodowisk akademickich i badawczych. Instytut moe odgrywa rol swoistego forum dla rnych rodowisk zaangaowanych wprost lub porednio w wychowanie. Skuteczno wychowania zaley w duej mierze od integrowania tych rodowisk, a take umiejtnego podejcia do zaznaczania rnic pogldw i stanowisk. Takie wszechstronne podejcie do wychowania jest zgodne z rwnoprawnym traktowaniem trzech wielkich obszarw edukacji - nieformalnej realizowanej poza instytucjami, przede wszystkim w yciu codziennym, nieformalnej realizowanej przez rne instytucje, jednak poza szerzej uznawanymi programami ksztacenia oraz edukacji formalnej najwyraniej okrelonej w systemach szkolnictwa.

Usytuowanie umoliwi dziaanie niezalene od organw administracji pastwowej, analogicznie jak w przypadku Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Instytut jako swoisty rzecznik" sprawy wychowania bdzie dziaa na rzecz jego odrodzenia przede wszystkim na forum ycia publicznego, daleko wychodzc poza formalnie pojty zakres dziau administracji publicznej owiata i wychowanie".

Zaproponowane usytuowanie Instytutu nie wyczy go jednak spod kontroli. Proponuje si, by kontrol nad Instytutem sprawowaa Najwysza Izba Kontroli, analogicznie jak to czyni w odniesieniu do innych instytucji.

Kada instytucja i kady obywatel powinien mie prawo wystpowania do Instytutu z wnioskami dotyczcymi sfery wychowania dzieci i modziey. Instytut bdzie wypenia zadania, ktre w wielu krajach europejskich (Francja, Czechy, Wgry Portugalia, Luksemburg) w pewnej czci wypeniaj instytuty ds. modziey. Przez podkrelenie wszechstronnego podejcia do wychowania Instytut realizowa bdzie ponadresortowe" podejcie do wanych obszarw ycia publicznego, ktre rozwija si w pastwach demokratycznych wsppracujcych w ramach OECD i UE.

Inicjatywa powoania Instytutu wynika z przekonania, e wychowanie modego pokolenia jest zadaniem rodziny i szkoy, ale take pastwa, do ktrego obowizkw naley stwarzanie waciwych warunkw, w ktrych odbywa si wychowanie oraz

12


 

wspomaganie rodzin i instytucji zajmujcych si wychowaniem modziey. Aktualnie brak jest wyrazistoci domowego i szkolnego wychowania, na ktre satysfakcjonujcy wpyw mieliby rodzice i nauczyciele. Gwnym problemem jest brak dojrzaej i wewntrznie spjnej koncepcji wychowania. Utraci aktualno tradycyjny model rodziny i klasyczny archetyp szkoy, a w efekcie znaczco osabi si autorytet domu i szkoy, jako podmiotw wychowujcych. Bardzo wielu rodzicw stara si jak najlepiej wychowa swoje dzieci, nauczyciele podejmuj w szkoach heroiczne niekiedy wysiki, a mimo to czsto ponosz poraki. Niezbdne jest, aby dom i szkoa odzyskay autorytet, a wwczas liczba niepowodze wychowawczych w naszym kraju bdzie zdecydowanie mniejsza.

Spoeczny odbir obecnej sytuacji jest negatywny. Majcy wiadomo problemu, a zarazem zostawieni samym sobie rodzice i nauczyciele przeywaj liczne wtpliwoci i niepokoje w odniesieniu do wasnych kompetencji i metod wychowawczych. Dowiadczaj poczucia bezradnoci i beznadziei - wielu usilnie poszukuje pomocy i wsparcia, a przynajmniej wskazwek dotyczcych rozwizywania problemw wychowawczych. wiadczy o tym narastajce zapotrzebowanie na pomoc psychologiczno-pedagogiczn nawet na patne usugi w tym zakresie. Wrd dzieci i modziey wzrasta liczba zjawisk patologicznych: zwiksza si liczba zagroonych uzalenieniami, uczestniczcych w grupach psychomanipulacyjnych, popeniajcych czyny karalne, nasila si agresja i przemoc. Poczucie dyskomfortu i zagroenia nasilaj media, z natury poszukujce sensacji, w przesadny     sposb     relacjonujce     incydentalne     wydarzenia     wiadczce

0 niewaciwym   wychowaniu   modego   pokolenia.   Niewydolno   wychowawcz
rodzicw   znaczco   nasilaj   czynniki   zewntrzne,   zwizane   z   koniecznoci
funkcjonowania    w    warunkach    transformacji,    konkurencyjnego    rynku    pracy

1         wysokiego bezrobocia.

Problemy wychowawcze maj szczeglnie czsto rodzice nastolatkw, ktre wymagaj szczeglnie troskliwej i kompetentnej opieki wychowawczej. Badania wskazuj (Raport wykonany, w ramach midzynarodowych bada nad Zachowaniami Zdrowotnymi Modziey Szkolnej prowadzonych we wsppracy z Biurem Regionalnym dla Europy wiatowej Organizacji Zdrowia - HBSC-Health Behaviour In School-aged Children: A WHO Collaborative Cross-national Study, pod

13


 

kierownictwem prof. dr hab. med. Barbary Woynarowskiej), e duy odsetek nastolatkw (32-60%) odczuwa rne dolegliwoci i negatywne stany emocjonalne. Sygnalizuje to, e dua cz nastolatkw nie dowiadcza, na co dzie, penego dobrostanu psychicznego, co moe wyjania ich nieprawidowe zachowania, w tym take ryzykowne. Nastolatki czsto maj poczucie duego obcienia prac szkoln a take rzadko pozytywnie oceniaj relacje midzy uczniami w klasie.

Powany niepokj budz przemiany obyczajowe w zakresie uywania alkoholu przez modzie oraz uywanie substancji psychoaktywnych (Raport Komendy Gwnej Policji o zjawiskach patologii spoecznej, stanie przestpczoci i demoralizacji nieletnich oraz przedsiwziciach w zakresie prewencji kryminalnej w 2004 roku) Porwnanie wynikw bada z lat 1995, 1999 i 2003 wskazuje na utrwalanie si alkoholizmu w naszym spoeczestwie. Niepokojcy jest znaczny wzrost liczby ujawnionych nieletnich po spoyciu alkoholu (o ponad 33% wzrostu w roku 2004 w stosunku do roku poprzedniego). Skutkuje to zwikszeniem udziau nietrzewych sprawcw czynw karalnych wrd ogu nieletnich sprawcw.

Analiza danych statystycznych dotyczcych przestpczoci narkotykowej w 2004 r. wskazuje, ze w zakresie czynw objtych ustaw o przeciwdziaaniu narkomanii odnotowano, odnotowano 10 900 czynw nieletnich (2003r. - 7776, 2002r. - 7358). Stwierdzono wyrany wzrost liczby (o 9,3 % w stosunku do roku poprzedniego) nieletnich, ktrym udowodniono popenienie czynw karalnych. Popenili oni o 10,0 % wicej czynw karalnych ni przed rokiem. Tendencja wzrostowa wystpia rwnie wrd nieletnich sprawcw, ktrzy nie ukoczyli 13 roku ycia.

Nauki pedagogiczne nie pomagaj rozwizywa tych problemw. Rnorodne, niespjne, a nawet sprzeczne ze sob koncepcje pedagogiczne czsto maj charakter eksperymentalny, a proponowane strategie postpowania nie przystaj do rzeczywistoci. Ten stan pogbia zagubienie wielu grup rodzicw, wywoujc u nich poczucie winy i odbierajc nadziej. S wrd nich rodzice maych dzieci, rodzice dzieci z dysharmoni rozwojow i opnieniem w rozwoju, zagroonych uzalenieniami i uciekajcych w wiat wirtualny oraz rodzice dzieci wybitnie uzdolnionych. Sytuacja ta jest niewtpliwie wyzwaniem dla caego spoeczestwa, przede    wszystkim    dla    rodzicw,    nauczycieli    i    wychowawcw,    organizacji

14


 

pomocowych, rnego rodzaju stowarzysze, ale take dla rodkw masowego przekazu.

Wyniki bada pedeutologicznych pozwalaj na sformuowanie tezy, i polski nauczyciel nie jest waciwie przygotowany do podejmowania problemw zwizanych z wychowaniem. Utworzenie Instytutu suy bdzie pomoc w lepszym przygotowaniu nauczycieli do tych zada wychowawczych. Jako ksztacenia w polskich szkoach i uczelniach oraz poziom rozwoju nauki stanowi podstaw do zapewnienia dynamicznego i trwaego, opartego na wiedzy i kompetencjach rozwoju naszego kraju. Jedynie odpowiednio wychowana i wyksztacona modzie bdzie wstanie kontynuowa odbudow Rzeczypospolitej, zapewni jej systematyczny wzrost gospodarczy i prowadzenie przemylanej i skutecznej polityki ekonomicznej. Tylko waciwie wychowani modzi ludzie bd potrafili i chcieli dba o prawidowy rozwj spoeczny Polski, obejmujcy prowadzenie polityki spoecznej umoliwiajcej wszystkim obywatelom solidarne korzystanie ze wzrostu gospodarczego, ograniczenie strefy ubstwa i wykluczenia, zapewnienie bezpieczestwa wynikajcego z zaufania do pastwa.

Zgodnie z preambu do ustawy o systemie owiaty Nauczanie i wychowanie -respektujc chrzecijaski system wartoci - za podstaw przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Ksztacenie i wychowanie suy rozwijaniu u modziey poczucia odpowiedzialnoci, mioci ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego przy jednoczesnym otwarciu si na wartoci kultur Europy i wiata". Powysze sformuowania stanowi maj podstaw dziaalnoci Narodowego Instytutu Wychowania. Szczeglne znaczenie bdzie mie powrt do ksztatowania postaw patriotycznych, ktry jest bardzo istotnym elementem w programie dziaa na rzecz odrodzenia wychowawczej funkcji szkoy. Wychowanie jest procesem - dzieje si w kadym momencie ycia dziecka: w domu, w szkole, na wakacjach oraz wszdzie tam, gdzie mody czowiek przebywa - wszystko co si dzieje wok dziecka ma znaczenie wychowawcze. Wychowanie dzieci i modziey nie polega na pouczaniu i rnego rodzaju akcjach" i wiadomo tego musi by upowszechniana zwaszcza wrd rodzicw i nauczycieli.

Szkoa oraz organizacje i stowarzyszenia zajmujce si wychowaniem musz w swej dziaalnoci    uwzgldnia    wol    rodzicw.    Zadaniem    tych    podmiotw    jest

15


 

wspomaganie i uzupenianie wychowania rodzinnego. Dlatego misj Narodowego Instytutu Wychowania bdzie m.in. promowanie zasady pomocniczoci.

Proponuje si dwa organy Instytutu: Prezesa Instytutu i Rad Instytutu. Prezes Instytutu powoywany przez Sejm RP, za zgod Senatu, na picioletni kadencj, bdzie niezaleny od organw wadzy pastwowej. Prezesem Instytutu bdzie obywatel polski wyrniajcy si wiedz i dowiadczeniem w dziedzinie wychowania dzieci i modziey oraz duym autorytetem osobistym. Corocznie, nie pniej ni do 31 maja, Prezes Instytutu bdzie skada Sejmowi i Senatowi informacj o dziaalnoci Instytutu.

Prezes Instytutu bdzie powoywa na okres 3 lat Rad Instytutu liczc 42 osoby. Rada ma by organem konsultacyjnym i opiniodawczym. Sposb doboru czonkw Rady gwarantuje proporcjonalny udzia przedstawicieli rnych rodowisk i instytucji z caej Polski. Nadrzdna rola rodzicw w procesie wychowania, podkrelona midzy innymi w art.48 i art.53 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, znajduje swoje odzwierciedlenie w skadzie Rady, do ktrej Prezes Instytutu powouje rwnie dwie osoby wskazane przez organizacje zrzeszajce rodzicw.

Taki sposb doboru czonkw Rady umoliwia spotkanie si na tym forum osb reprezentujcych rne dowiadczenia i pogldy na sprawy wychowania.

Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objty zakresem prawa Unii Europejskiej.

Podczas prac nad projektem ustawy nie bya prowadzona dziaalno lobbingowa na rzecz ustawy.

16


 

Ocena skutkw regulacji (OSR)

1. W zakresie wskazania podmiotw, na ktre oddziauje projekt ustawy:

Ustawa dotyczy wszystkich rodzicw, dzieci i modziey, nauczycieli i wychowawcw, szk, placwek, instytucji pastwowych oraz organizacji i instytucji pozarzdowych zajmujcych si problematyk wychowania dzieci i modziey.

2. Konsultacje spoeczne:

Projekt ustawy zosta skierowany do zaopiniowania nastpujcym partnerom spoecznym:

1.  Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski,

2.  Polska Rada Ekumeniczna,

3.  Rzecznik Praw Dziecka,

4.             Chrzecijaski Zwizek Zawodowy Solidarno im. ks. Jerzego Popieuszki",

5.  Zarzd Gwny Zwizku Nauczycielstwa Polskiego,

6.  Sekcja Krajowa Owiaty i Wychowania NSZZ "Solidarno",

7.             Krajowa Sekcja Owiaty NSZZ Solidarno",

8.  Niezaleny   Samorzdny   Zwizek   Zawodowy   Pracownikw   Schronisk   dla
Nieletnich i Zakadw Poprawczych,

9.  Zwizek Zawodowy Rada Poradnictwa,"

10. Wolny Zwizek Zawodowy Solidarno - Owiata",

11. Wolny Zwizek Zawodowy Sierpie 80",

12. Komisja Krajowa NSZZ Solidarno 80",

13. Zarzd Krajowy Zwizku Zawodowego Nauczycieli rednich Szk Lenych w
Polsce,

14. Zwizek Zawodowy Pracownikw Owiaty i Wychowania Owiata",

15. Zarzd Gwny Zwizku Zakadw Doskonalenia Zawodowego,

16. Zarzd Krajowy Zwizku Zawodowego Budowlani",

17. Krajowe Porozumienie Rodzicw i Rad Rodzicw,

18. Oglnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Owiaty,

19. Konfederacja Stowarzysze Nauczycielskich,

20.     Stowarzyszenie Dyrektorw Szk rednich,

21.     Polskie Stowarzyszenie Dyrektorw Szk,

17


 

22.     Stowarzyszenie Owiatowcw Polskich Zarzd Gwny,

23.     Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osb z Upoledzeniem Umysowym,

24.     Spoeczne Towarzystwo Owiatowe,

25.     Krajowe Forum Owiaty Niepublicznej,

26.     Zarzd Gwny Zwizku Rzemiosa Polskiego,

27.     Bussines Centre Club - Zwizek Pracodawcw,

28.     Komisja Wsplna Rzdu i Samorzdu Terytorialnego.

Do 24 marca br. uwagi przekazaa Konferencja Episkopatu Polski i Stoeczne Towarzystwo Owiatowe. Konferencja Episkopatu Polski i STO popary idee powoania Instytutu i sformuowane w projekcie ustawy jego zadania. Przedstawione propozycje zmian i uzupenie zapisw w wikszoci przypadkw zostay przyjte.

3. Ocena skutkw finansowych dla budetu pastwa i budetu jednostek samorzdu terytorialnego:

Narodowy Instytut Wychowania bdzie pastwow jednostk budetow finansowan z budetu pastwa.

Ze wzgldu na specyficzny, ponadresortowy" charakter Instytutu, proponuje si - na jego finansowanie - utworzenie odrbnej czci w ustawie budetowej (poczwszy od roku 2007). Dysponentem gwnym czci budetu pastwa Narodowy Instytut Wychowania" bdzie Prezes Instytutu. Wynagrodzenie Prezesa (analogicznie jak np. Rzecznika Praw Dziecka) okrelaj przepisy ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osb zajmujcych kierownicze stanowiska pastwowe (Dz. U Nr 20, poz. 101, z pn. zm.).

Wydatki zwizane z finansowaniem Instytutu proponuje si zakwalifikowa do dziau 751 Urzdy naczelnych organw wadzy pastwowej, kontroli i ochrony prawa oraz sdownictwa".

Gospodarka finansowa Instytutu bdzie zgodna z przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104).

Ze wzgldu na specyfik dziaalnoci Instytutu i konieczno zatrudnienia (cznie ok. 100 osb) w gwnej czci wysoko wykwalifikowanej kadry, proponuje si okrelenie

18


 

na rok 2007 redniego miesicznego wynagrodzenia (na 1 etat kalkulacyjny) w wysokoci 5.200 z (brutto). Wysoko t ustalono na poziomie przewidywanego wykonania redniego wynagrodzenia w roku 2005 w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, ktra rwnie bazuje na wysoko kwalifikowanej kadrze.

W zwizku z powyszym szacuje si, e koszt funkcjonowania Instytutu w 2007 r. wyniesie cznie ok. 11.240 tys. z, z tego:

- wynagrodzenia (wraz z pochodnymi) - 6.240 tys. z (100 os. x 12 m-cy x 5.200 z),

-   pozostae wydatki pozapacowe ok. 5.000 tys. z (w tym wyposaenie Instytutu
w niezbdny sprzt).

Jak wyej zaznaczono, Instytut jest inicjatyw nowatarosk bez precedensu w obszarze instytucji zajmujcych si dotychczas wychowaniem. Jako taki z zasady nie bdzie zastpowa lub dublowa dziaalnoci innych instytucji. Jednake dla zredukowania kosztw zwizanych z organizacj Instytutu Minister Edukacji i Nauki przeanalizuje zadania statutowe podlegych mu centralnych instytucji edukacyjnych pod ktem wyeliminowania ewentualnego pokrywania si ich zada z zadaniami Instytutu. Instytut bdzie stopniowo integrowa zadania zwizane z wychowaniem realizowane dotychczas na poziomie krajowym.

Kolejnym krokiem ograniczajcym koszty uruchomienia Instytutu bdzie przygotowanie propozycji lokalizacji w oparciu o istniejca baz placwek publicznych.

Ustawa nie spowoduje skutkw finansowych dla jednostek samorzdu terytorialnego.

4. Ocena wpywu ustawy na rynek pracy, konkurencyjno gospodarki i przedsibiorczo oraz rozwj regionalny:

Zakada si, e ustawa moe w perspektywie wieloletniej wpyn na sytuacj i rozwj regionalny. Projektowana regulacja spowoduje istotne dugookresowe pozytywne nastpstwa w rozwoju spoecznym kraju.

19